Opinie Ronald Christiaans: een raad die het stuur pakt en een VVD die tegenstribbelt

De Soester gemeenteraad nam donderdag 12 november de begroting voor 2027 aan, met 23 stemmen voor en 5 tegen. Dat was verwacht. Het echte nieuws zat in het debat: de raad wil niet langer achteraf door het college worden bijgepraat. Dat is terecht en hard nodig. Maar het levert pas iets op als de raad ook zichzelf durft te begrenzen.

Het duidelijkste moment kwam bij duizend jaar Soest. Het college had 400.000 euro extra opgenomen voor ambtelijke ondersteuning van het jubileum, terwijl verschillende fracties niet duidelijk was waaraan dat geld precies zou worden besteed. GGS en Soest2002, beide coalitiepartijen, besloten samen met de oppositie het bedrag te schrappen. Het bestaande jubileumbudget blijft overeind. Terecht: wie extra geld vraagt, moet eerst uitleggen waarvoor.

De burgemeester gaf de indieners ter plekke gelijk: „De portefeuillehouder zit klem in dit proces!” Hij beloofde begin december met een concreet voorstel te komen. Toch wilde de raad niet langer wachten en werd er gestemd. Het amendement kreeg 23 stemmen voor en 5 tegen. Extra geld komt er dus pas als de onderbouwing deugt. Dat is de juiste volgorde. De burgemeester is als portefeuillehouder nu aan zet om ervoor te zorgen dat de stichting 1000 jaar Soest haar verbindende werk kan blijven doen.

Het bleef niet bij één amendement. Motie na motie ging over dezelfde vraag: wie heeft grip op het geld? Soest2002 vatte het proces samen in een beeld dat blijft hangen: deze keer was het een snelkookpan, volgend jaar liever een stoofpot.

Het college bewoog handig mee. Van de negentien moties kwamen er uiteindelijk maar dertien in stemming, omdat het college er een aantal overnam of fracties vroegen een motie aan te houden. Toch haalde de raad meerderheden voor voorstellen die het college ontraadde: over huiswerkbegeleiding, de fietsstraat in de Bosstraat en de aanpak van de geelpoothoornaar. Bij die laatste motie stemde zelfs coalitiepartij GGS tegen. Slim bewegen is mooi, maar dualisme is mooier.

Het zegt ook iets over de verhoudingen. De coalitie lijkt niet langer een blok waarop het college blind kan rekenen. Maar een aangenomen motie is nog geen uitgevoerde motie. Of het college zich er straks daadwerkelijk aan houdt, moet nog blijken.

VVD-fractievoorzitter Joost Lobbes stemde, net als FvD, tegen de begroting. „Er wordt niets gedaan aan de uitgavenkant”, stelde hij, terwijl de ozb met 13 procent stijgt boven op de inflatiecorrectie. Wethouder Lenneke Welschen (D66) weersprak dat: „We plunderen het zeker niet.” Volgens haar heeft het college al uitgaven geschrapt en zijn de reserves juist bedoeld om financiële risico’s op te vangen.

Dat is een trendbreuk met de manier waarop eerdere VVD-wethouders met het Soester huishoudboekje omgingen. Het VVD-amendement om 400.000 euro aan structureel subsidiegeld voor het sociaal domein te schrappen en daarmee de ozb-verhoging te verlagen, kreeg slechts 5 stemmen voor en 23 tegen. Dat het voorstel zonder veel debat werd afgedaan, is opvallend. De VVD stelt een serieuze vraag, maar kiest met dit voorstel wel voor een bezuiniging bij een groep die het minst kan missen. De zorgen over de financiële toekomst deel ik overigens wel.

Het is goed dat de raad zijn rol pakt. Maar de begroting is alleen voor 2027 sluitend. Vanaf 2028 dreigen opnieuw tekorten, oplopend tot zo’n 3,5 miljoen euro in 2030. Tegelijkertijd nam de raad diezelfde avond een lange wensenlijst aan.

Bij de kadernota moet blijken of de raad ook kan zeggen wat er níét kan. Dat geldt voor het college, dat plannen voortaan eerder en beter moet onderbouwen. Maar net zo goed voor de fracties die van alles willen en daarbij de oproep van GGS-fractievoorzitter Jan Pauw gemakshalve vergeten: heb je een voorstel, zorg dan ook voor een financiële onderbouwing.

Ergo, wie het stuur wil, moet ook de rekening durven te dragen.