‘Bach spreekt tot het hart’

Ruim drie eeuwen na zijn ontstaan heeft de muziek van Johann Sebastian Bach nog niets van haar zeggingskracht verloren. Integendeel. Voor Floor Hennekes, koorlid en secretaris van de Bachcantorij Baarn, schuilt de kracht van Bach juist in de combinatie van emotie, structuur en spiritualiteit. „Bach spreekt tot het hart.”

Dat hart is niet voorbehouden aan gelovigen. De cantates van Bach zijn diepgeworteld in de christelijke traditie, maar hun muzikale zeggingskracht reikt volgens Hennekes verder. „Ook mensen die totaal niet gelovig zijn, worden geraakt door de muziek en de woorden. De componist weet iets universeels te raken. Den aan verdriet, vreugde, hoop, troost en bezinning.”

Twintig jaar

Misschien is het juist die gelaagdheid die Bach tijdloos maakt. Een compositie kan bij iedere nieuwe uitvoering anders worden ervaren. „Hoe oud de muziek ook is, hij lijkt op de een of andere manier tijdloos en elke keer ontdek je er iets nieuws in.” Voor Hennekes is dat herkenbaar uit haar eigen zangpraktijk. Zo zingt ze al meer dan twintig jaar de Matthäus-Passion, maar ook dat werk blijft nieuwe kanten onthullen. De Bach Cantorij Baarn, opgericht in 1970, wil Bachs kerkmuziek laten klinken in de omgeving waarvoor zij oorspronkelijk bedoeld was: de kerk. Amateurs en ervaren musici werken daarbij samen met professionele solisten, instrumentalisten en dirigenten. „Iedereen studeert thuis en dan komt het bij elkaar. Dat is heerlijk. Een feestje.”

Ogen dicht

Tijdens de cantatedienst aanstaande zondag in de Pauluskerk op de Brink in Baarn, klinkt onder meer BWV 148, Bringet dem Herrn Ehre seines Namens, naast het eerste deel van BWV 95, Christus, der ist mein Leben. In een van de werken is bovendien een vijfstemmige fuga opgenomen. De stemmen nemen een muzikaal motief van elkaar over en bouwen zo een complexe, maar strak geordende muzikale structuur op. „Er zit een heel strakke, goed geregelde orde in de muziek van Bach. Dat voel je op de achtergrond. Het klopt.” Tegelijkertijd blijft er ruimte voor emotie en verwondering. „Je ziet mensen soms met hun ogen dicht luisteren.  Eerlijk, dat doe ik ook.” Precies daarin ligt volgens Hennekes de blijvende waarde van Bach. „Het is muziek die het verstand aanspreekt, maar uiteindelijk het hart weet te bereiken.” (Bron: Eemland1)