De zelfbedieningsovertoom in de Laakzone kostte ongeveer één miljoen euro, maar wordt vooralsnog beperkt gebruikt, meldt de gemeente Bunschoten. Tegelijkertijd lopen de onderhoudskosten door en zorgde vandalisme al voor tienduizenden euro’s extra schade. 

Opvallend is dat dit gebeurt in een periode waarin recreatievaart juist populairder wordt, mede door zonnigere zomers en warm weer.

Buiten gebruik

De overtoom, waarmee kleine boten zelfstandig over een dam kunnen worden verplaatst, werd in april 2023 geopend. Sindsdien bleef het aantal passages relatief laag. In 2023 werden ongeveer 180 passages geregistreerd. In 2024 ging het om ongeveer 95 passages. Volgens gemeentewoordvoerder Marlène Motshagen kwam die daling mede doordat de installatie in de zomermaanden langdurig buiten gebruik was na vandalisme. Tot halverwege juni 2025 stond de teller op ongeveer 70 passages.

Extra drukte

Dat betekent dat de overtoom in sommige periodes minder dan één keer per dag wordt gebruikt. Tegelijkertijd groeit het aantal vaarders juist, blijkt uit het Watersportonderzoek 2024. Vooral sloepen zijn populairder geworden. Volgens het onderzoek kiezen steeds meer mensen rond de dertig jaar ervoor om een sloep aan te schaffen. Meer vaarders zorgen voor extra drukte op de vaarwegen, maar de vraag blijft of de overtoom daardoor de komende jaren ook vaker gebruikt gaat worden.

Bouwkosten

De gemeente verwacht dat het gebruik inderdaad zal stijgen. Inmiddels zijn ongeveer 170 toegangstags uitgegeven aan bewoners van het gebied. Volgens de gemeente hangt die stijging samen met de verdere groei van woonwijk Rengerswetering. De bouwkosten van de overtoom bedragen, zoals eerder vermeld, ongeveer één miljoen euro. Maar daar blijven de kosten niet bij. Jaarlijks betaalt de gemeente ongeveer 19.000 euro exclusief btw voor beheer en onderhoud. Elektriciteitskosten vallen daar nog buiten. Een exacte prijs per passage noemt de gemeente niet, maar bij de huidige gebruikscijfers lopen de kosten per overzet hoog op.

Sabotage

De gemeente wijst op vandalisme en storingen als verklaring voor het beperkte gebruik. Vooral de vernielingen in 2024 hadden grote gevolgen: midden in het hoogseizoen lag de installatie wekenlang stil en liep de schade op tot ongeveer 30.000 euro. Maar juist daarin schuilt ook een bredere kritiek. Als een publieke voorziening zo kwetsbaar blijkt voor sabotage, rijst de vraag of er vooraf wel voldoende is nagedacht over beheer, beveiliging en duurzaamheid.

Vandalen

De gemeente erkent dat bij het ontwerp al rekening werd gehouden met vandalisme, maar stelt dat de schade ernstiger uitpakt dan verwacht. “Het blijkt dat vandalen tot meer in staat zijn dan verwacht”, aldus gemeentewoordvoerder Marlène Motshagen. De vraag blijft daarmee hoeveel publiek geld nodig blijft om de overtoom draaiende te houden, terwijl het gebruik ondanks de groeiende recreatievaart voorlopig beperkt blijft. (Bron: Eemland1)

Tekst: Jorien Fonken
Foto: Dirk Mijnbeek