Wat in 1991 begon met zes boten, is anno 2026 een volwassen roeievenement waarvoor 26 verenigingen naar Amersfoort komen. De Eemhead heeft zijn oorsprong in de rivaliteit tussen Hemus uit Amersfoort en de Baarnse Watersportvereniging De Eem, maar die lokale strijd is al lang niet meer het belangrijkste verhaal. De wedstrijd is uitgegroeid tot een regatta waarin sport, logistiek en vrijwilligerswerk nauw met elkaar verweven zijn.
De eerste wedstrijd ontstond kort na de oprichting van Hemus. De nieuwe vereniging had in Amersfoort onderdak gevonden bij een jachtwerf en zocht een manier om zich op de Eem te presenteren. „In totaal hebben maar liefst zes boten aan die allereerste wedstrijd meegedaan”, vertelt Marco van der Eijk namens Hemus. „Dat was nog geen Eemhead, maar het voornemen was wel om jaarlijks een evenement te organiseren.”
Tweestrijd
De eerste officiële Eemhead volgde in 1993. De Baarnse vereniging won de wedstrijd en pakte de wisselbokaal De Kei. Baarn bleef ook de drie daaropvolgende edities de sterkste. In 1997 kantelde de verhouding. Hemus won voor het eerst en andere verenigingen meldden zich aan. Daarmee werd de basis gelegd voor de verdere groei. „Er deden dat jaar 23 ploegen mee. Daarna groeide de wedstrijd snel. De Eemhead ontwikkelde zich van een lokale tweestrijd tot een evenement met landelijke aantrekkingskracht.” Op het hoogtepunt stonden ongeveer 150 ploegen aan de start, met een piek rond 2009-2011. De Kei veranderde van betekenis en werd de prijs voor de snelste mannenacht. Voor de damesvier kwam daar de Koppelpoortbokaal bij. Daarmee kreeg de wedstrijd niet alleen meer deelnemers, maar ook een eigen sportieve identiteit.
Keten
De 33e editie telt dit jaar 26 deelnemende verenigingen. De races worden gehouden over 2,5 en 5 kilometer, in verschillende boottypen en categorieën. Op papier lijkt dat overzichtelijk. Op het water is het een stuk ingewikkelder. Tijdens de wedstrijden wordt de Eem tijdelijk afgesloten voor andere scheepvaart. Een roeiregatta organiseren betekent daardoor ook een verkeersoperatie op het water. Parcours, boeien, start en finish moeten kloppen, maar ook de communicatie met scheepvaart, vrijwilligers en andere betrokken partijen. Eén fout in die keten kan gevolgen hebben voor de veiligheid en het wedstrijdverloop. Daarmee is de Eemhead minstens zozeer een logistieke prestatie als een sportevenement. Honderden boten moeten worden aangevoerd, opgeslagen en weer op het juiste moment naar het water worden gebracht. Boeien worden geplaatst op strategische punten in de rivier en de finish bij het clubhuis van Hemus wordt opgebouwd. De organisatie begint ruim voordat de eerste boot wordt weggestart.
Dukdalven
En dan is er de factor die in veel sportevenementen nauwelijks zichtbaar is: vrijwilligerswerk. Ook daarin zit de Eemhead diep geworteld. Een mooi voorbeeld is verenigingslid Hetty Lofström. Zij maakte thuis hoezen met het stadswapen van Amersfoort, die door de bemanning van de Eemlijn over de dukdalven worden geschoven. Het zijn geen zaken die in een uitslagenlijst terechtkomen, maar ze illustreren wel hoeveel leden bijdragen aan het evenement. De Eemhead laat daarmee zien hoe een regionale wedstrijd kan uitgroeien tot een evenement met landelijke uitstraling zonder zijn verenigingskarakter kwijt te raken. De sportieve prestaties zijn uiteindelijk zichtbaar in seconden en uitslagen. De organisatie erachter is dat veel minder.
Waterbeheer
„De wedstrijd verbindt recreatieve en wedstrijdroeiers, verschillende generaties en verenigingen uit het hele land”, zegt Van der Eijk. „De Eem blijft het decor, de strijd op het water de kern en de verenigingen vormen het hart van de traditie.”Na 33 edities is de Eemhead daarmee meer dan een wedstrijd tussen twee roeiverenigingen. Het is een jaarlijks terugkerende operatie waarin competitie, waterbeheer, logistiek en verenigingskracht samenkomen. De zes boten van 1991 zijn allang verleden tijd. De essentie is echter hetzelfde gebleven: roeien op de Eem, tegen elkaar, georganiseerd door mensen die de sport een warm hart toedragen.
