Opinie: hogere vuilniswetenschappen

De mensch heeft het niet gemakkelijk. Hij moet digitaal vaardig zijn, klimaatbewust consumeren, de energietransitie omarmen en zijn ecologische voetafdruk reduceren. En alsof dat allemaal nog niet genoeg is, moet hij tegenwoordig ook de schoolbanken in voor afvalkunde. Want wie denkt dat gezond verstand volstaat om een stuk bubbelfolie in de juiste container te deponeren, heeft de ambities van de Regionale Afvalstoffen Dienst Midden Nederland (RMN) schromelijk onderschat. Bubbelfolie. Een wonder der menselijke inventiviteit, ooit bedoeld om breekbare voorwerpen te beschermen, inmiddels zelf een bedreigde soort in het classificatiesysteem van de afvalverwerking. Schuimplastic en plastic elektriciteitsbuizen zijn evenmin zonder meer aan een container toe te vertrouwen. ‘Je moet bijna een cursus volgen om het onderscheid te maken’, verzuchtte een bewoonster aan de Generaal Winkelmanstraat afgelopen week tegenover Soesterberg Nu. Men zou het als een uitnodiging kunnen beschouwen. RMN zou bijvoorbeeld een opleiding hogere vuilniswetenschappen kunnen ontwikkelen, met vakken als verpakkingskunde, reststromenmanagement en de metafysische status van bubbelfolie. Een keuzevak behandelt de vraag wanneer plastic ophoudt verpakking te zijn en een twijfelgeval begint te worden. Welke van de vier clico’s? Dat is uiteraard onderdeel van het examen. Wie zakt, krijgt een waarschuwingslabel en mag met zijn container terug naar huis. Herkansing mogelijk na bestudering van de gemeentelijke afvalverordening. Wie driemaal faalt, kan wellicht nog doorstromen naar de opleiding Circulaire Onzekerheid. De overheid heeft er een nieuwe vorm van burgerparticipatie bij: zelf je vuilnis buitenzetten en vervolgens bewijzen dat je daarvoor voldoende gekwalificeerd bent. Voor de bewoonster aan de Generaal Winkelmanstraat krijgt de werkelijkheid daarmee iets Kafkaësks. Ze staat dus tegenover een systeem waarvan de regels kennelijk glashelder zijn, behalve voor degene die ze moet uitvoeren. Wat precies fout is gegaan, blijft in nevelen gehuld. Dat er iets fout is, staat daarentegen buiten kijf. De bureaucratie hoeft zich niet langer te verantwoorden; de burger mag op zoek naar zijn tekortkomingen. Ergo, niemand betwist dat afvalscheiding noodzakelijk is. Maar wanneer een stuk bubbelfolie de burger tot wanhoop drijft, is het misschien niet de burger die een opleiding nodig heeft. Misschien moet RMN zelf maar eens examen doen.