Meer dan boogiewoogie: Piet Mondriaan en de liefde voor muziek

Bij Piet Mondriaan denken veel mensen aan zijn schilderijen, maar muziek speelde eveneens een grote rol in zijn leven. Hij bezocht concerten, hield van dansen en bedacht hoe de muziek van de toekomst zou moeten klinken. Muziekkenner Henk Heuvelmans vertelt zaterdag 7 november in het Mondriaanhuis in Amersfoort over die minder bekende kant van de schilder.

De verbinding tussen Mondriaan en muziek is zichtbaar in zijn schilderij Victory Boogie Woogie. Toch gaat zijn belangstelling veel verder terug dan zijn kennismaking met jazz. Heuvelmans vertelt dat Mondriaan zelfs overwoog om dirigent te worden toen hij zijn toekomst als kunstschilder afwoog.

Tijdens zijn opleiding aan de kunstacademie bezocht hij geregeld concerten met vrienden. Hij luisterde graag naar Mozart en Haydn en was een groot liefhebber van Beethoven. „Hij had boven zijn bed heel lang het doodsmasker van Beethoven hangen.” Op oude foto’s is dat terug te zien.

Brieven over Beethoven

Ook de brieven die Mondriaan schreef, geven een beeld van zijn liefde voor muziek. Met vriendinnen die verder weg woonden, wisselde hij uit welke concerten hij bezocht en wat hij daarvan vond.

Zo schreef hij over een reeks Beethovenconcerten waarvoor hij vanuit Amsterdam naar Den Haag wilde reizen. Daar trok hij meerdere dagen voor uit. „Dus hij ging niet alleen maar voor de liefde, maar ook omdat hij van die muziek hield.”

Zijn smaak veranderde in de loop van zijn leven. In Parijs bezocht Mondriaan jazzcafés en raakte hij steeds minder geïnteresseerd in de lange concerten waar hij eerder graag naartoe ging. Ook werd hij een enthousiast danser. „Hij had daar zo’n hele eigen stijl voor.”

De muziek van de toekomst

Toen Mondriaan naar New York verhuisde, maakte hij kennis met boogiewoogie. In zijn schilderijen kwamen die muziek en de indrukken van de stad samen: de drukte, de schaal en de hoge gebouwen.

Maar Mondriaan wilde muziek niet alleen in beeld vangen. Hij had ook uitgesproken ideeën over hoe muziek zich zou moeten ontwikkelen. In een gesprek met een journalist die voor zijn schilderkunst kwam, bracht hij die belangstelling zelf ter sprake.

Hij dacht onder meer aan muziek die met machines, elektronica en magnetisme gemaakt zou worden. „Dat zijn eigenlijk ideeën die pas ver na de Tweede Wereldoorlog een beetje werkelijkheid konden worden.”

Een concrete uitwerking kwam er niet. Mondriaan wist onvoldoende hoe hij zijn plannen technisch kon uitvoeren en sprak er weinig over met componisten en musici die hem verder hadden kunnen helpen. Op papier werkte hij zijn ideeën wel ver uit.

Ook die zoektocht komt tijdens de lezing aan bod: Mondriaan als iemand die niet alleen naar muziek luisterde en erop danste, maar ook nadacht over wat muziek zou kunnen worden. (Bron: Eemland1)