De discussie over De Oude Tempel in Soesterberg gaat allang niet meer alleen over bomen, woningen, procedures en bestemmingsplannen. Het gaat inmiddels ook over iets fundamentelers: de verhouding tussen een gemeentebestuur en de inwoners die het geacht wordt te vertegenwoordigen. Het Comité Oude Tempel trekt aan de bel. In het verweerschrift van de gemeente worden 579 bezwaarmakers niet-ontvankelijk genoemd, omdat zij volgens Soest onvoldoende rechtstreeks belang hebben bij de zaak. Juridisch kan dat een volkomen verdedigbaar standpunt zijn. Maar een gemeente die uitsluitend vanuit juridische kaders naar betrokken inwoners kijkt, loopt het risico de maatschappelijke werkelijkheid uit het oog te verliezen. Want wie bepaalt wanneer een inwoner voldoende betrokken is? Alleen degene die vanuit zijn woonkamer De Oude Tempel kan zien? Of ook de inwoner die zich verbonden voelt met het gebied, er wandelt, er zijn geschiedenis aan ontleent of simpelweg vindt dat een waardevol stuk landschap niet zonder meer mag verdwijnen? Een democratie bestaat niet alleen uit regels en bezwaarprocedures. Zij draait ook om vertrouwen. En vertrouwen ontstaat niet wanneer inwoners het gevoel krijgen dat hun betrokkenheid vooral wordt teruggebracht tot de vraag of zij juridisch wel aan de juiste voorwaarden voldoen. Het verwijderen van protestspandoeken past in dat beeld, al moet daarbij ook worden gekeken naar de regels die voor dergelijke uitingen gelden. Een gemeente hoeft niet iedere vorm van protest te accepteren. Maar zij zou zich wel moeten afvragen welk signaal zij afgeeft wanneer zichtbaar protest vooral als een probleem wordt behandeld. ‘Maak van uw inwoners geen tegenstanders’, schrijft het comité. Dat is misschien retorisch aangezet, maar de boodschap verdient serieuze aandacht. Een juridische procedure kent uiteindelijk winnaars en verliezers. Een gemeente moet daarna echter verder met haar inwoners. Juist daarom zou Soest er verstandig aan doen het gesprek opnieuw te voeren. Niet omdat het comité automatisch gelijk heeft, maar omdat luisteren iets anders is dan toegeven.



