Opinie: rekenmodel blust geen brand

Windenergie is populair, zolang de windturbines maar niet in de eigen achtertuin staan. Iop het bedrijventerrein Isselt in Amersfoort speelt deze discussie, samen met zorgen over veiligheid. Op 14 oktober moet de gemeenteraad van Amersfoort beslissen over de plaatsing van twee windturbines op industrieterrein Isselt, vlakbij Soest. Hoewel Amersfoort formeel beslist, hebben de gevolgen ook impact op Soest. Dit roept de vraag op hoeveel invloed Soest heeft op deze beslissing. Het college van Amersfoort ziet mogelijkheden voor de turbines, maar de Veiligheidsregio Utrecht maakt zich zorgen, vooral over de turbine die dicht bij het chemiebedrijf Royal Smit & Zoon staat. Dit maakt de discussie complexer, want het gaat niet alleen om windenergie, maar ook om wat ‘aanvaardbaar risico’ betekent. Volgens de Veiligheidsregio zijn de mogelijkheden voor hulpdiensten bij een ernstig incident zeer beperkt. Dit is een serieuze waarschuwing, geen detail in een vergunningaanvraag. Ingenieurs van Haskoning hebben berekend dat het maximale gebied dat door een gifwolk kan worden getroffen 1305 meter is. Dit klinkt verontrustend, maar dit scenario gaat uit van vrijwel windstil weer, waarbij de turbines stilstaan. Onder andere weersomstandigheden is dit gebied kleiner, ongeveer 371 meter. Dit lijkt een oplossing te bieden, maar zo simpel is het niet. Risicomodellen geven aan hoe waarschijnlijk een scenario is en welke gevolgen het kan hebben, maar niet of dit risico maatschappelijk verantwoord is. Een kans van één op een miljoen lijkt geruststellend, totdat je degene bent die het treft. In veel ruimtelijke procedures wordt veiligheid vaak afgevinkt: afstand, berekening, maatregel, rapport. Maar veiligheid laat zich niet vangen in een spreadsheet, vooral niet als experts het oneens zijn over de mogelijkheden bij een incident. De gemeenteraad staat voor een moeilijke keuze: niet alleen voor of tegen windenergie, maar ook tussen verschillende risico’s. Wie voor de turbines kiest, accepteert het resterende risico en de gevolgen als een uitzonderlijk scenario werkelijkheid wordt. Dit maakt de politieke vraag ongemakkelijk maar noodzakelijk: wie legt straks uit waarom dit risico acceptabel was? Niet de ingenieurs, niet de Veiligheidsregio, en niet de ambtenaren die het plan hebben voorbereid. Die verantwoordelijkheid ligt bij de gemeenteraad. Op 30 september is de laatste bespreking, waarna de politieke verantwoordelijkheid begint. Een turbine kan worden stilgezet, een incident niet.