Met Zeeweg brengt animator en regisseur Juan de Graaf een ingrijpende episode uit de Nederlandse geschiedenis tot leven. De animatiefilm speelt in 1932, het jaar waarin de Zuiderzee door de Afsluitdijk van de Noordzee wordt afgesloten. Voor visser Roelof betekent de ingreep het einde van zijn werk en van de wereld die hij kent. De film dingt tijdens het Nederlands Film Festival in Utrecht mee naar een Gouden Kalf.

Voor De Graaf is het onderwerp nauw verbonden met zijn eigen achtergrond. Hij komt uit Bunschoten en zijn familie heeft wortels in Spakenburg. Als kind en maker leerde hij de haven en de historische bottervloot kennen. Die persoonlijke betrokkenheid werd een belangrijke inspiratiebron voor Zeeweg. “Het verhaal van de Zuiderzee is verbonden met de geschiedenis van mijn familie die uit Spakenburg komt. Ik heb het dorp en de haven met de historische bottervloot toen goed leren kennen.”

Visserscultuur

De Graaf kiest nadrukkelijk niet voor het bekende verhaal van de Afsluitdijk als Nederlands technisch huzarenstukje. Zijn film kijkt naar de mensen voor wie de afsluiting juist een ingrijpend verlies betekende. “Met het afsluiten van de Zuiderzee ging een eeuwenoude visserscultuur verloren en niet iedereen kan of wil zo’n verandering accepteren.” Dat verlies krijgt in Zeeweg ook een duidelijke visuele vertaling. De wereld van de vissers is organisch, grillig en asymmetrisch. Daartegenover staat de Afsluitdijk als een harde, rechte lijn. “De Afsluitdijk vormt daar een radicale tegenhanger van: strak, recht en gesloten.”

Abstractie

In de vormgeving verwerkte De Graaf bovendien elementen uit zijn eigen familiegeschiedenis. Zo kregen de Spakenburgse klederdracht, die zijn oma’s hun hele leven droegen, en contouren van bekende huizen aan de haven een plaats in de film. Tegelijkertijd vereenvoudigde hij de beelden bewust tot basisvormen. “Ik hoop dat dit typisch Nederlandse verhaal door die abstractie ook universeel aan zal spreken.” Voor de historische reconstructie deed De Graaf uitgebreid onderzoek. Hij raadpleegde verschillende musea en werkte voor de botters samen met historicus, schipper en tekenaar Peter Dorleijn. Scenarist Jacqueline Epskamp hielp het verhaal vorm te geven.

Oscar

Een bijzondere rol speelt de muziek van Ruud Bos. De componist, bekend van onder meer De Fabeltjeskrant, overleed tijdens de productie, maar had al een belangrijk deel van de soundtrack geschreven. “Ruud verstond als geen ander de kunst melodieën te componeren die eigenzinnig klinken en tegelijkertijd in het gehoor blijven hangen.” Zijn zoon Ruud Jan Bos verzorgde de verdere muziekproductie. De Graaf heeft als character animator eerder gewerkt aan commercials voor Blue Band, Unox en Adidas. Ook animeerde hij onder meer Sammy, dat in 2013 de Camera of David Award won, en Mind My Mind, dat in 2020 de shortlist voor een Oscar voor Beste Korte Animatiefilm haalde.

Met Zeeweg gebruikt De Graaf zijn animatievak om een verdwenen wereld opnieuw zichtbaar te maken. Een wereld die hij niet alleen uit de geschiedenisboeken kent, maar die via zijn familie en Spakenburgse achtergrond ook onderdeel is van zijn eigen verhaal. (Bron: Eemland1)