Baarn, Bunschoten – Spakenburg en Soest zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog diep geraakt. In deze serie vertelt de redactie van Eemland1 in de aanloop naar Bevrijdingsdag de geschiedenis van huizen die de Duitse bezetting hebben meegemaakt. Vandaag: de Nieuwe Schans 27 Bunschoten.
Bunschoten Spakenburg – Hals over kop moesten in op 10 mei 1940 de Spakenburgers en Eemdijkers hun dorp verlaten. Het dorp werd geëvacueerd en op boten, karren en wagens werden de inwoners naar Enkhuizen afgevoerd. Ook de inwoner van de huizen aan de Nieuwe Schans moesten vertrekken. Het bleek maar voor twee weekjes.
Onder water
Het gebied rondom Bunschoten en Eemdijk hoorde in 1940 al tot de Grebbelinie. Het zou kunnen dienen als barrière om de Duitsers tegen te houden. De polders zouden door het Nederlandse leger onder water gezet worden en zo een onneembare strook vormen. Daarvoor moesten de dorpen worden geëvacueerd. Het was een strak georganiseerde operatie want niemand mocht achterblijven.
Lijsten bewoners
Al maandenlang waren voorbereidingen getroffen om de dorpelingen te verplaatsen. Bewaard gebleven zijn de lijsten met wijken, huizen en namen van bewoners. Zelfs is aangetekend hoeveel fietsen, auto’s en karren er mee moesten. ‘Evacuatie burgerbevolking Bunschoten, ingedeeld in 6 wijken’ staat er op zo’n lijst. De 5.700 bewoners werden eerst in groepen van 1.000 verdeeld en daarna in 59 groepen van circa 100 man. Hoofdgeleiders waren verantwoordelijk voor hun eigen groep en burgemeester Dingeman van den Berg stond aan het hoofd van de hele operatie.
Nieuweschans 39
Ook het blok woningen Nieuwe Schans 27 tot en met 43 moest eraan geloven. De bewoners van nummer 39, familie de Graaf met 7 personen, stonden op de lijst. Samen met alle buren zoals Van Tamelen, Muys, Koelewijn, Korlaar en Roos. Ze kregen te horen dat ze met enkel wat persoonlijke spullen als huwelijksaktes en spaarbankboekjes plus eten voor twee dagen naar de Oude Haven moesten komen.
Naar Enkhuizen
Daar lagen op 10 mei 1940 zeven grote passagiersschepen te wachten. Eigenaren van botters moesten op eigen gelegenheid noordwaarts vluchten. Koeien en ander vee werden vanuit de Nieuwe Haven naar veiligere oorden gebracht. In Eemdijk meerden twee stoomschepen aan die via de Eem wegvoeren. Zo strak als de evacuatie geregeld was, zo onzeker was de eindbestemming. Werd het Hoorn of Friesland of ergens anders? Het werd Enkhuizen, waar ze van niks wisten. Daar verwachtten ze evacuees uit Soest en Muiden maar kregen bijna 6.000 Bunschoters om onder te brengen.
Naar huis
Vele herinneringen aan die periode zijn bewaard gebleven en te lezen op de website van Historische Kring Bunscote. De Bunschoters en Eemdijkers zijn in Enkhuizen vriendelijk ontvangen en verbleven in kerken, scholen en ook bij mensen thuis. Maar toen op 15 mei bekend werd dat Nederland zich had over moeten geven aan de Duitsers, wilde iedereen weer naar huis. Burgemeester Dingeman van den Berg vond het nog te vroeg maar de Spakenburgers lieten zich niet tegenhouden. Op 16 mei liep het dorp langzaam weer vol en op 22 mei startten de scholen weer. (Bron: Eemland1 en Historische Verenging Bunscote)
