‘Lokaal en duurzaam gecertificeerd hout’, beloven de gemeente Amersfoort en het warmtebedrijf. Maar wie controleert dat eigenlijk? Deel 2 van onze serie over de Amersfoortse warmtetransitie laat zien dat de herkomst van het hout voor inwoners nauwelijks controleerbaar is.
Warmtebedrijf Amersfoort en Warmtebedrijf Ede vallen onder dezelfde holding, Energie voor Elkaar. Ook de bedrijven die hout aanleveren, versnipperen en opslaan maken deel uit van die keten.
Van 50 naar 500 kilometer
In 2020 stelde de gemeente dat meer dan 70 procent van de biomassa binnen een straal van 50 kilometer van Amersfoort vandaan zou komen. In andere antwoorden werd 150 kilometer genoemd. Inmiddels spreekt Energie voor Elkaar op de eigen website over een straal van 500 kilometer. Ook de claim dat het hout gecertificeerd is, blijkt minder hard dan gedacht. In 2024 bleek dat een biomassaopslag in Hall al ruim een jaar werd gebruikt zonder dat die bij de certificerende instantie bekend was. De snippers uit Hall waren onder meer in Amersfoort verstookt. Het bedrijf stelde later dat 1 procent van de aanvoer in 2023 en 5,6 procent in 2024 niet gecertificeerd was.
‘Dat kunnen wij niet garanderen’
De certificering wordt uitgevoerd door Normec QS. Technisch directeur Jorn Bronsvoort legt uit dat het warmtebedrijf zelf de controle betaalt. De biomassa kan volgens hem in principe overal vandaan komen, zolang de CO₂-berekening van het transport klopt. Ook hoeft een leverancier niet altijd de oorspronkelijke herkomst van het hout te kennen. En fraude kan niet volledig worden uitgesloten. “Wij kunnen dat niet garanderen,” aldus Bronsvoort. Bij een dubbele boekhouding kan een controleur de fraude missen. De herkomstgegevens en onderzoeksrapporten zijn bovendien vertrouwelijk. Volgens Bronsvoort is het certificatiesysteem er niet op ingericht om inwoners te laten zien waar hun warmte vandaan komt.
Hout in weer en wind
Ook op verschillende opslagterreinen van de keten werd vooral biomassa aangetroffen die onafgedekt buiten lag. Grote hopen versnipperd snoeiafval lagen naast kleinere partijen houtchips. Een interne bron zegt dat laagwaardig materiaal wordt gemengd met beter hout. “Het is een geldkwestie. Voor de chips betaal je meer dan voor de shreds.” Het vochtprobleem is niet onschuldig. Na het natte najaar van 2023 vielen biomassacentrales in Ede uit en zaten ongeveer 2.000 huishoudens dagenlang zonder warmte. Volgens de regels moet biomassa in de winter tegen inregenen worden beschermd, maar die bescherming ontbrak op de meeste bezochte terreinen.
Hout uit Schotland
In 2025 bleek bovendien dat Energie voor Elkaar in 2022 stamhout uit Schotland had gekocht waarvan de exacte herkomst niet traceerbaar was. Het hout kwam van een niet-gecertificeerde verkoper. Het concern had dit drie jaar lang niet gemeld. Volgens het bedrijf is dit hout niet in Amersfoort verbrand. De gemeente kon dat echter niet zelfstandig controleren. Het college erkende dat het “geen bevoegd gezag” is over de herkomst van het hout en baseerde zich op een verklaring van de directie. Daarmee ontstaat steeds hetzelfde patroon: het bedrijf levert de informatie, de gemeente geeft die door en de onafhankelijke controle blijft grotendeels administratief.
Rechter wil verder kijken
Ook juridisch staat de herkomst van biomassa ter discussie. In een zaak over een biomassacentrale van hetzelfde concern in Ede bepaalde de rechtbank dat de provincie opnieuw moet onderzoeken waar de biomassa vandaan komt. Als het materiaal juridisch als afval moet worden gezien, kunnen strengere Europese regels voor afvalverbranding gelden. Volgens jurist Stijn van Uffelen moet daarbij niet alleen naar contracten worden gekeken. “Bij biomassacentrales zie je vaker dat installaties net onder die grens worden gebouwd.” De Amersfoortse centrales hebben ketels van 14,6 megawatt. Voor de Amersfoorter betekent dit dat de duurzaamheid van zijn warmte vooral gebaseerd is op informatie die hij zelf niet kan controleren. In deel drie van deze serie kijken we naar de prijs, de kleine lettertjes en wat er gebeurt als de warmte uitvalt.
Wat garandeert het certificaat?
Wel: administratieve controle van de papierstroom, controle van aangemelde opslaglocaties, een CO₂-berekening van transport en correctie van onterechte claims.
Niet: fysieke controle van wat de ketel daadwerkelijk in gaat, een maximale afstand voor ‘lokale’ biomassa, openbaarheid van herkomstgegevens of zekerheid tegen fraude. (Bron: De Stadsbron)
(Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website van De Stadsbron)



