Door: Sam van den Broek
De laatste zondag voor Pasen is Palmzondag. Op deze dag vieren christenen dat Jezus Jeruzalem binnentrekt. Tradities met palmtakken, processies en haantjes horen daarbij. Die tradities komen niet zomaar uit de lucht vallen.
Traditie
Palmpasen valt op de laatste zondag van de Veertigdagentijd, ook wel de vastentijd genoemd. Volgens de overlevering is dit de dag waarop Jezus Jeruzalem binnentreedt, vlak voordat zijn lijdensweg begint. Dit ging gepaard met een grootse intocht, waarbij Jezus werd toegejuicht en mensen palmtakken op zijn pad legden. Daarmee is de eerste traditie geboren.
Kruisdrager
Al in de vierde eeuw na Christus werd Palmzondag gevierd met een processie in Jeruzalem. Ook tegenwoordig speelt een processie vaak een belangrijke rol. Volgens het missaal of misboek komen gelovigen bijeen op een plek, bij voorkeur buiten de kerk. De palm- of buxustakken die zij meenemen, worden gezegend en besprenkeld met wijwater. Na een lezing uit het evangelie begint de processie naar de kerk. Voorop lopen een kruisdrager en soms een wierookdrager, gevolgd door de priester en de gelovigen met hun takken.
Paassymboliek
Symboliek speelt zowel bij de hervormden als bij de katholieken een grote rol. Volgens theoloog Martien Brinkman uit Soest is dat niet altijd zo geweest: ‘’De katholieken hebben altijd vastgehouden aan symboliek en tradities. In hervormde en protestante gemeenten zie je pas sinds vijf decennia een terugkeer naar de oud-kerkelijke tradities.’’
Palmpasen-stok
Naast de palmtakken zie je vaak de Palmpasen-stok. „Deze zit vol symboliek; De groene takjes verwijzen naar de intocht van Christus in Jeruzalem. Het brood staat voor de eucharistie op Witte Donderdag en het kruis voor het lijden en sterven op Goede Vrijdag. Snoep en andere versieringen symboliseren de vreugde om het nieuwe leven dat met Pasen wordt gevierd.”
Kransen
De Palmpasen-stok heeft ook oudere, voornamelijk niet-christelijke wortels. „Hij is verbonden met heidense lentefeesten, waarin de komst van nieuw leven in de natuur centraal stond. Jong groen kondigde het voorjaar aan, deeg stond voor groeikracht en eieren voor nieuw leven. Ook ronde vormen, zoals kransen, speelden een rol. De cirkel symboliseert de kringloop van het jaar en het leven.”
Haan
Het haantje bovenop de palmpasenstok kent verschillende betekenissen. Soms wordt het gezien als een verwijzing naar Petrus, die Jezus drie keer ontkende voordat de haan kraaide. De haan kan ook symbool staan voor Jezus zelf: iemand die mensen wakker schudt en aankondigt dat het licht eraan komt. „Palmpasen is dus een opmaat richting Pasen waarin symboliek en traditie een grote rol spelen. Het geldt daarmee als een stevige opmaat richting de wederopstanding.” Bron: Eemland1.
