Baarn, Bunschoten – Spakenburg en Soest zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog diep geraakt. In deze serie vertelt de redactie van Eemland1 in de aanloop naar Bevrijdingsdag de geschiedenis van huizen die de Duitse bezetting hebben meegemaakt. Vandaag: vissers in het verzet.
Tijdens de bezetting door de Duitsers werd er niet alleen verzet gevoerd vanuit huizen in Bunschoten – Spakenburg. Ook de vissers werkten de vijand waar het maar kon tegen vanaf hun botters. “Liever mijn sjuut op de bodem van de haven dan dat ik ‘m aan de moffen geef.”
Smokkelen
Die krasse uitspraak komt van een bottereigenaar die weigerde zijn schip aan de Duitsers af te staan. Bunschoten – Spakenburg lag voor de Duitsers strategisch aan de Grebbelinie. Er was dan ook in de oorlog een groot aantal Duitsers in het dorp ondergebracht. De vissers mochten van hen gewoon hun werk uitoefenen. Maar als de botters binnenvoeren stonden ze wel vooraan om de vangst in beslag te nemen. Aan de kop van de haven lag een Duits marineschip en de bemanning daarvan controleerde de botters op hun vangst. De vissers verzonnen allerlei listen om de paling te smokkelen.
Verzet
Aan het einde van de oorlog kwamen de vissers openlijk in verzet tegen de Duitsers. Op 18 september 1944, twee weken na Dolle Dinsdag en een dag na de start van Operatie Market Garden, eisten de Duitsers dat alle 144 botters klaargemaakt zouden worden om naar Stavoren te gaan. Ze wilden daar een vloot klaarleggen waarmee ze zouden kunnen vluchten als de geallieerden zouden naderen.
Sjuut gezonken
Daartegen kwamen de vissers in verzet. Iedereen in het dorp werd opgetrommeld en in de nacht van 18 op 19 september tuigden alle schippers hun schuiten af. Zeilen, helmstokken en touwen, alles ging er af om ze helemaal kaal en dus onbruikbaar te maken. Het tuig werd op zolders verstopt en per fiets naar nabijgelegen plaatsen gebracht. Twee schippers gingen nog een stap verder en lieten hun schip zinken. Van deze visser komt ook de uitspraak “Liever mijn sjuut op de bodem van de haven dan dat ik ‘m aan de moffen geef.”
Haven geblokkeerd
Hoewel de Duitsers razend waren, bleven persoonlijke vergeldingen uit. Ook het dreigement om het dorp plat te branden werd niet uitgevoerd. Wel lieten de Duitsers als straf twee schepen zinken in de monding van de haven. De vissers konden er met hun botters niet meer langs. Drie botters werden door de dorpelingen met vereende krachten over de dijk getild en konden weer uitvaren. Met hoog water kon één blokkerend gezonken schip worden weggetrokken zodat de schuiten er weer langs konden en uit vissen gaan. Dat was maar goed ook want de hongerwinter stond voor de deur.
Documentaires
Over deze actie van de Bunschoters in de WOII is door Stichting Vissers in Verzet een documentaire en een toneelvoorstelling met jongeren gemaakt. Meer informatie: www.vissersinverzet.nl . Op Eemland1 is de documentaire ’75 jaar bevrijding Bunschoten Spakenburg’ te zien: (https://www.eemland1.nl/tv/documentaires/). (Bron: Eemland1)
